Vervangende dienst vergeleken

Het Europees Comité voor Sociale Rechten beschouwt een vervangende burgerdienst die meer dan 1,5 keer zo lang duurt als de militaire dienst als bestraffend. Deze tabel vergelijkt de behandelde landen. ‘Onduidelijk’ betekent dat bronnen elkaar tegenspreken of dat de wet er niets over zegt. Geen juridisch advies.

Land	Niveau	Dienstplicht	Militair	Vervangend	Verhouding (1,5×-regel)	Beheerd door	Niet-religieuze gronden	Oorlogstijd	Beroepsmilitairen	Medische vrijstelling
België	2	Opgeschort	—	10 mnd	—	Civiel	Ja	Nee	Nee	Alleen relevant als de dienstplicht terugkeert; dan zouden de opgeschorte militiewetten gelden.
Bulgarije	2	Opgeschort	—	—	—	Geen	Geen recht	Nee	Nee	Wie ongeschikt is voor dienst in oorlogstijd, wordt vrijgesteld (Wet op de defensie en de strijdkrachten, art. 120).
Cyprus	2	Actief	14 mnd	19 mnd	1.36× ✓	Militair	Ja	Onduidelijk	Nee	Erkend. Beoordeeld door de medische commissies van de Nationale Garde.
Denemarken	2	Actief	11 mnd	11 mnd	1.00× ✓	Militair	Ja	Onduidelijk	Nee	Erkend. Beoordeeld tijdens de Defensiedag / dienstplichtkeuring.
Duitsland	1	Opgeschort	—	—	1.00× ✓	Civiel	Ja	Ja	Ja	Erkend. Artsen van de Bundeswehr voeren de medische keuring uit, die vanaf 1 juli 2027 verplicht is voor mannen geboren vanaf 2008; ook wie wil weigeren, moet verschijnen.
Estland	2	Actief	8 mnd	12 mnd	1.50× ✓	Militair	Ja	Onduidelijk	Nee	Erkend. Beoordeeld door artsen die zijn aangewezen door het Agentschap voor Defensiemiddelen.
Finland	2	Actief	5.5 mnd	11.4 mnd	2.10× ✗ meer dan 1,5×	Civiel	Ja	Ja	Nee	Erkend. De geschiktheid wordt beoordeeld door de keuringscommissies van de strijdkrachten; gewetensbezwaarden kunnen ook om gezondheidsredenen van de burgerdienst worden vrijgesteld.
Frankrijk	2	Opgeschort	—	—	2.00× ✗ meer dan 1,5×	Civiel	Ja	Onduidelijk	Nee	Alleen relevant als de dienstplicht terugkeert (opgeschorte regels van de Code du service national).
Griekenland	2	Actief	12 mnd	15 mnd	1.67× ✗ meer dan 1,5×	Militair	Ja	Onduidelijk	Nee	Erkend. Beoordeeld door militaire gezondheidscommissies; Wet 5265/2026 heeft sommige vrijstellingen aangescherpt, onder meer op psychiatrische gronden.
Hongarije	2	Opgeschort	—	—	1.00× ✓	Militair	Ja	Ja	Nee	De geschiktheid zou tijdens de oproep worden beoordeeld met medische en psychologische keuringen op grond van Wet CXL van 2021, wat alleen gebeurt als in oorlogstijd dienstplicht wordt bevolen. Details niet bevestigd in ons onderzoek.
Ierland	2	Heeft nooit bestaan	—	—	—	Geen	Geen recht	Nee	Nee	Niet van toepassing (geen dienstplicht).
Italië	2	Opgeschort	—	—	1.00× ✓	Civiel	Ja	Ja	Nee	Alleen relevant als de dienstplicht terugkeert; dan zou de militaire medische keuring gelden.
Kroatië	2	Actief	2 mnd	4 mnd	2.00× ✗ meer dan 1,5×	Civiel	Ja	Onduidelijk	Nee	Erkend. Het ministerie van Defensie beoordeelt de medische en psychologische geschiktheid; wie ongeschikt wordt bevonden, wordt vrijgesteld.
Letland	2	Actief	11 mnd	11 mnd	1.00× ✓	Militair	Ja	Onduidelijk	Nee	Erkend. Beoordeeld door het ministerie van Defensie samen met de strijdkrachten.
Litouwen	2	Actief	9 mnd	12 mnd	1.33× ✓	Civiel	Ja	Onduidelijk	Onduidelijk	Erkend. Militaire medische commissies voor dienstplichtigen; civiele gezondheidscontroles voor de vervangende dienst.
Luxemburg	2	Afgeschaft	—	—	—	Geen	Geen recht	Nee	Nee	Niet van toepassing (geen dienstplicht).
Malta	2	Heeft nooit bestaan	—	—	—	Geen	Geen recht	Nee	Nee	Niet van toepassing (geen dienstplicht).
Nederland	1	Opgeschort	—	—	1.33× ✓	Civiel	Ja	Ja	Ja	De medische geschiktheid zou worden beoordeeld als de opkomstplicht terugkeert. Het Dienmodel-plan uit 2026 zou na een wetswijziging medische keuringen verplicht kunnen maken.
Oekraïne	3	Mobilisatie in oorlogstijd	—	—	—	Geen	Geen recht	Nee	Nee	Wettelijk wel, via militaire medische commissies (VLK), maar volgens rapporten worden keuringen overhaast uitgevoerd of overgeslagen.
Oostenrijk	2	Actief	6 mnd	9 mnd	1.50× ✓	Civiel	Ja	Nee	Nee	Erkend. Over de geschiktheid beslist de militaire keuringscommissie (Stellungskommission) bij uw keuring.
Polen	2	Opgeschort	9 mnd	18 mnd	2.00× ✗ meer dan 1,5×	Civiel	Ja	Onduidelijk	Nee	Erkend. Beoordeeld door medische commissies tijdens de militaire keuring.
Portugal	1	Opgeschort	—	—	—	Civiel	Ja	Ja	Ja	Gewone medische classificatie volgens de wet op de militaire dienst.
Roemenië	2	Opgeschort	—	—	—	Geen	Ja	Onduidelijk	Nee	Niet in detail behandeld in ons onderzoek. Raadpleeg een advocaat.
Slovenië	1	Opgeschort	7 mnd	7 mnd	1.00× ✓	Civiel	Ja	Onduidelijk	Nee	Erkend. Beoordeeld bij de rekrutering via de medische keuringen van de defensieadministratie.
Slowakije	2	Opgeschort	—	—	—	Civiel	Ja	Nee	Nee	Erkend. Beoordeeld bij de rekrutering of via een gezondheidsvragenlijst.
Spanje	2	Opgeschort	—	—	—	Civiel	Ja	Ja	Nee	Verplichte reservisten ondergaan bij activering medische, psychologische en geschiktheidskeuringen.
Tsjechië	2	Opgeschort	—	—	—	Civiel	Ja	Ja	Onduidelijk	Een definitief besluit dat u ongeschikt bent voor actieve dienst beëindigt uw militaire plicht.
Verenigd Koninkrijk	2	Afgeschaft	—	—	—	Geen	Ja	Onduidelijk	Ja	Niet van toepassing (vrijwillige dienst; gewoon medisch ontslag).
Zweden	2	Actief	11 mnd	11 mnd	1.00× ✓	Civiel	Ja	Ja	Nee	Erkend. Beoordeeld bij de keuring (mönstring) door het Defensierekruteringsagentschap (Plikt- och prövningsverket).